کپسول اتوپوزاید چیست ؟ داروی شیمی‌ درمانی

کپسول اتوپوزاید (Etoposide)، که ممکن است با نام تجاری لاستت (Lastet) عرضه شود، یک داروی شیمی‌ درمانی از دسته  پودوفیلوتوکسین‌ها (Podophyllotoxins)  است. این دارو با ایجاد اختلال در فرآیند تقسیم سلولی (مهار آنزیم توپوایزومراز II)، باعث مرگ سلول‌های سرطانی می‌شود. اتوپوزاید برای درمان انواع مختلف سرطان‌ها، به ویژه سرطان‌هایی که در کودکان شایع هستند یا به شیمی‌درمانی حساسیت نشان می‌دهند، استفاده می‌شود. کاربردهای اصلی آن شامل درمان سرطان ریه سلول کوچک، سرطان بیضه، لنفوم‌های هوچکین و غیرهوچکین، لوسمی حاد میلوسیتیک، و سارکوم اوینگ است. این دارو به صورت خوراکی (کپسول) یا تزریقی موجود است و مصرف آن فقط باید تحت نظر پزشک متخصص انکولوژی و در مراکز درمانی تخصصی صورت گیرد.

ویژگی‌ها و مشخصات

• نام ماده موثره: اتوپوزاید (Etoposide)
• نام تجاری (احتمالی): لاستت (Lastet)
• دسته‌بندی دارویی: آنتی‌نئوپلاستیک (شیمی‌درمانی)، مهارکننده توپوایزومراز II
• شکل دارویی: کپسول خوراکی، محلول تزریقی
• دوز (ذکر شده توسط کاربر): 100 میلی‌گرم (برای فرم خوراکی)
• کاربرد اصلی: درمان انواع سرطان‌ها
• نحوه مصرف: خوراکی، طبق دستور پزشک
• نحوه تهیه: با نسخه پزشک متخصص انکولوژی

مکانیسم اثر (عمومی)

اتوپوزاید با اتصال به کمپلکس DNA و آنزیم توپوایزومراز II، باعث ایجاد شکستگی در رشته‌های DNA سلول‌های سرطانی
و مهار آنزیم می‌شود. این امر از همانندسازی و ترمیم DNA جلوگیری کرده و در نهایت منجر به مرگ سلول سرطانی (آپوپتوز)
می‌گردد.

موارد مصرف (اندیکاسیون‌های اصلی)

• سرطان ریه سلول کوچک (SCLC)
• سرطان بیضه (Testicular Cancer)
• لنفوم‌ها: هوچکین و غیرهوچکین
• لوسمی حاد میلوسیتیک (AML)
• سارکوم اوینگ (Ewing Sarcoma)
• کارسینومای مثانه
• سایر سرطان‌ها (بسته به پروتکل درمانی)

تشخیص نوع سرطان، تعیین مناسب بودن اتوپوزاید، دوز، و برنامه درمانی باید توسط پزشک متخصص انکولوژی صورت گیرد.

هشدارها و نکات بسیار مهم

• سرکوب مغز استخوان: اتوپوزاید می‌تواند باعث کاهش شدید گلبول‌های سفید، قرمز، و پلاکت خون شود.
  نیاز به پایش منظم شمارش خون (CBC) وجود دارد.
• عوارض گوارشی: تهوع، استفراغ، اسهال، و التهاب مخاط دهان (استوماتیت) شایع هستند.
• ریزش مو (آلوپسی): معمولاً موقتی است.
• واکنش‌های تزریقی: در فرم تزریقی، واکنش‌های موضعی یا سیستمیک ممکن است رخ دهد.
• سرطان ثانویه: در موارد نادر، مصرف طولانی‌مدت اتوپوزاید ممکن است با افزایش خطر بروز لوسمی ثانویه همراه باشد.
• بارداری و شیردهی: مصرف در دوران بارداری ممنوع است و می‌تواند باعث آسیب به جنین شود. از باردار شدن در طول درمان
  و مدتی پس از آن باید خودداری کرد. شیردهی در طول درمان ممنوع است.
• تداخلات دارویی: تداخلات مهمی با سایر داروهای شیمی‌درمانی و داروهایی که بر متابولیسم کبدی اثر می‌گذارند، دارد.

نحوه مصرف

نحوه مصرف (خوراکی یا تزریقی) و دوز دقیق کاملاً وابسته به نوع سرطان، مرحله بیماری، و پروتکل درمانی
است که توسط پزشک متخصص انکولوژی تعیین می‌شود. کپسول‌های خوراکی معمولاً با معده خالی یا طبق دستور مصرف می‌شوند.

شرایط نگهداری

• کپسول‌ها معمولاً در دمای اتاق نگهداری می‌شوند.
• دور از دسترس کودکان قرار گیرد.